en.png

Historia Katedry

Zakład (Katedra) Inżynierii Leśnej powstał 1 I 1923 r., a jego założycielem i kierownikiem był prof. zw. inż. Julian Rafalski. Zakład jako samodzielna jednostka, istniał do 1939 r., tj. do końca roku akademickiego 1938/39. Po II wojnie światowej w ramach Wydziału Rolniczo-Leśnego, a następnie Wydziału Leśnego Uniwersytetu Poznańskiego i również po wydzieleniu z niego Wyższej Szkoły Rolniczej, istniała Katedra Inżynierii Leśnej. W latach 1954-1970 działała jako Katedra Inżynierii Leśnej i Budownictwa Leśnego. Następnie przez dekadę działalność tej jednostki odbywała się w strukturach systemu instytutowego, który w 1970 r. zastąpił, w wielu polskich wyższych uczelniach, katedralny system organizacyjny. Powrót do systemu katedralnego nastąpił w 1981 r.,  od którego to nadal działa Katedra Inżynierii Leśnej. Kierownikami tej jednostki po II wojnie światowej byli kolejno: prof. Julian Rafalski (1945-1949), prof. Stanisław Stryła (1950-1970), doc. Zbigniew Gądziński (1970-1986), dr (późniejszy dr hab. i prof. nadzw.) Bogusław Kamiński (1986-2000), prof. Antoni T. Miler (2000-2017) i prof. Andrzej Czerniak (od 2017).

Specjalnością naukową prof. J.Rafalskiego była szeroko rozumiana inżynieria leśna, głównie techniczne aspekty gospodarki leśnej – pozyskiwanie i transport drewna oraz abiotyczne uwarunkowania urządzania lasu – infrastruktura techniczna w lasach. Oprócz prof. J. Rafalskiego pracownikami naukowo-dydaktycznymi w okresie międzywojennym byli: dr inż. S.Stryła (zatrudniony w 1927 r.) oraz inż. Tomasz Kapica (zatrudniony w 1929 r.). W okresie działalności Zakładu do 1939 r. zakres prac badawczych i zajęć dydaktycznych obejmował: inżynierię leśną i budownictwo leśne (traktowane utylitarnie) oraz użytkowanie lasu – w podstawowej części naukę o drewnie (traktowaną głównie poznawczo). W ramach tej ostatniej m.in. wykonywane były badania jakości (technicznych właściwości) drewna. W tym okresie rozpoczęto organizowanie biblioteki Katedry, która liczyła około 6 tys. woluminów, wiele o dużej wartości kulturowej, rzadkich i cennych, w tym 26 starodruków – najstarszy z 1717 roku, m.in. Caroli Linnaei – Philosophia Botanica, Vindobonea, 1770. Podjęte w okresie międzywojennym badania dotyczyły m.in. budowy anatomicznej drewna i jego właściwości mechanicznych, żywicowania i termicznej obróbki drewna (m.in. projektowania suszarni).

Szczególnie ważne oryginalne prace dotyczyły biologicznej metody badania właściwości drewna, w tym drewna sosnowego, w zależności od położenia na strzale (1934). Z innych publikacji należy nadmienić książkę monograficzną „Lasy i leśnictwo w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej” (1926), opracowaną na podstawie podróży i doświadczeń prof. J. Rafalskiego oraz Jego oryginalne opracowanie „Własny port Polski na Bałtyku” (1922). Praca ta zawiera porównawcze charakterystyki potencjalnych polskich portów: Gdyni, Gdańska i Pucka, z rekomendacją dla tego ostatniego. Została ona zaprezentowana m.in. w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej.

Prof. J. Rafalski zgromadził bardzo bogatą kolekcję ksylologiczną, obejmującą kilka tysięcy próbek drewna (ponad 6.700 okazów w 1934 r.) zebranych w różnych częściach świata, m.in. w czasie swoich licznych i dalekich podróży zagranicznych (do Francji (1923,1930, 1931), Anglii, USA, Kanady (1924), Brazylii (1926), Niemiec i Belgii (1930). Kolekcję ksylologiczną, której początek datuje się na 1924 r., uważa się za jedno z najważniejszych dokonań naukowych. W czasie drugiej wojny światowej kolekcja została skonfiskowana i wywieziona do Niemiec (Eberswalde). Po 1945 r., w ramach rewindykacji, tylko w części (około połowa) została odzyskana, a po roku 1949 dodatkowo uzupełniona przez prof. S. Stryłę. Zgodnie z życzeniem prof. J. Rafalskiego zbiór ten miał być przekazany do planowanego Muzeum Leśnictwa w Gołuchowie. Pojawiły się też pomysły przekazania kolekcji do Zakładu Dendrologii i Pomologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku oraz do Zakładu Nauki o Drewnie Instytutu Tworzyw Drzewnych macierzystej Uczelni. Jednak nadal, z uwagi na bardzo duże walory dydaktyczne, ksyloteka znajduje się w Katedrze Inżynierii Leśnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i jest w doskonałym stanie. Do dnia dzisiejszego w sumie zachowało się ponad 5 tys. okazów drewna, zasuszonych owoców, nasion, a także 82 forniry i 277 przekrojów mikrotomowych. Zbiór zawiera przedstawicieli wszystkich kontynentów, a drewno egzotyczne stanowi zdecydowaną większość. Kolekcja jest największą w Polsce, i jedną z największych na świecie, zawiera wiele pięknych i bardzo ciekawych okazów, które trudno opisać słowami, dlatego warte są obejrzenia.

W ramach XIV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich w Poznaniu (przy czym pierwszy odbył się już w 1866 r.), w dniach 12-16 IX 1933 r., prof. J. Rafalski został przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Sekcji (VIII) Leśnictwa tegoż zjazdu. W konsekwencji doprowadziło to do I Polskiego Naukowego Zjazdu Leśniczego. Ważnym osiągnięciem i zasługą dla lasów polskich był udział Prof. J.Rafalskiego w działaniach na rzecz Puszczy Białowieskiej. W okresie międzywojennym, dzięki jego osobistym staraniom, nie doszło do nadmiernej/jeszcze większej eksploatacji Puszczy przez angielskiej firmie The European Century Timber Corporation, która planowała i częściowo zrealizowała ogromny wyrąb drzewostanu (Polska wydzierżawiła Puszczę angielskiej firmie The European Century Timber Corporation, która do zerwania umowy w 1929 roku wycięła zrębami zupełnymi około 2,5 mln m³). Jeszcze w latach dwudziestych prof. J.Rafalski gorąco propagował ideę powołania stałego organu – „państwowej rady leśnej” jako ważnego ośrodka dyspozycyjnego organizacji i zarządzania w lasach państwowych. Idea ta została zrealizowana po zakończeniu II wojny światowej wraz z uspołecznieniem lasów w Polsce.

Po II wojnie światowej tematyka badań dotyczyła dwóch nurtów: stosunków wodnych w lasach oraz leśnej sieci drogowej. Pierwszy nurt badawczy obejmował w okresie 1946-1988 następujące tematy, będące jednocześnie, zazwyczaj tematami rozpraw doktorskich i habilitacyjnych:

  • Biotechniczna obudowa cieków nizinnych oraz regulacja stosunków wodnych w lasach;
  • Badania wpływu lasu na gruntowy spływ wody opadowej.
  • Próba określenia wysokości odpływu wód opadowych w rejonach górskich w zależności od zalesień;
  • Badanie zasięgu oddziaływania rowu otwartego na stan wody w glebie leśnej w zależności od głębokości rowu;
  • Warunki retencji wodnej w glebach leśnych;
  • Badania wpływu spiętrzeń wody na kształtowanie się niektórych czynników siedliska;
  • Badania zmienności poziomu wód gruntowych w środowisku leśnym na przykładzie Leśnictwa Doświadczalnego Potasze.

Drugi nurt badawczy w kresie uaktywnił się w latach 1970.i obejmował:

  • Badania przydatności wielkopiecowego żużla kawałkowego do żużlobetonowych nawierzchni dróg leśnych;
  • Badania przydatności popiołów lotnych z elektrowni Konin do stabilizacji gruntowych dróg leśnych;

Działalność naukowa w dwudziestoleciu (1989-2008) związana była z awansami naukowymi: jedna osoba uzyskała tytuł naukowy profesora, dwie osoby stopień naukowy doktora habilitowanego, a cztery osoby stopień naukowy doktora.

Realizowane tematy związane były z drogownictwem leśnym – technicznymi aspektami budowy dróg, rekultywacją i zabezpieczeniem przeciwerozyjnym skarp i zboczy, regulacją stosunków wodnych w siedliskach leśnych, a także oceną jakości wód powierzchniowych i gruntowych w lasach. Między innymi opracowano:

  • Zastosowanie odpadowych materiałów przemysłowych w leśnym budownictwie drogowym, popioły i mieszanki popiołowo-żużlowe w aspekcie bezpiecznego utrwalania nawierzchni dróg leśnych na podłożach spoistych, nowe metody zbrojenia betonu;
  • Zabezpieczenie przeciwerozyjne i biologiczno-techniczna rekultywacja zdegradowanych czynnikami antropopresyjnymi obszarów leśnych, obudowa techniczno-biologiczna do umacniania i rekultywacji gruntów, zwłaszcza składowisk odpadów, sposoby rekultywacji gruntów o dużym nachyleniu stoków, okładziny do rekultywacji gruntów, gruntowe maty wegetacyjne;
  • Bioindykacja środowiska leśnego w zasięgu oddziaływania obiektów infrastruktury technicznej, zanieczyszczenie i bioindykacja stref ekotonowych lasu w zasięgu oddziaływania cementowo-gruntowych podbudów drogowych.
  • Ocena i prognozy stosunków wodnych w różnych siedliskach leśnych, modelowanie obszarowych zmienności różnych miar retencji, modelowanie matematyczne zdolności retencyjnych małych zlewni nizinnych, stosunki wodne w wybranych ekosystemach leśnych, kształtowanie i ochrona środowiska leśnego, modelowanie odpływu bezpośredniego w zależności od stanów pokrycia zlewni leśnej, stosunki wodne oraz zdolność retencyjna obszarów leśnych;
  • Opracowanie strategii ochrony leśnych obszarów mokradłowych, opracowanie strategii ochrony leśnych ombrogenicznych obszarów mokradłowych na terenie leśnych kompleksów promocyjnych, ochrona czynna mokradeł leśnych – wodne melioracje szczegółowe.

Jako pokłosie badań pracownicy Katedry opublikowali (w okresie 1989-2008) ponad 300 prac, w tym 10 książek i około 200 prac oryginalnych. Ponadto opracowano około 100 projektów studialnych, ekspertyz, opinii etc. Urząd Patentowy RP przyznał 5 patentów. Realizowanych było 5 grantów KBN, 3 tematy zlecone przez DGLP, 2 wieloletnie tematy statutowe oraz 12 tematów badań własnych (promocyjnych).Katedra zorganizowała 3 konferencje (1995, 1999, 2003).W 2004 roku podpisała umowę o współpracy w zakresie badań i dydaktyki oraz wymiany pracowników z Departament of Forest Constructions and Ameliorations, Technical University in Zvolen (Slovakia).

Ważniejsze wyniki można opisać następująco:

  • Opracowano strategię ochrony obszarów mokradłowych na terenie leśnych kompleksów promocyjnych, na przykładzie LKP Lasy Rychtalskie. Wnioski i wytyczne:
  • Odpływ roczny z badanych terenów mokradłowych jest stosunkowo niewielki ok.4-5% sumy opadów rocznych. Cieki odprowadzają wodę okresowo, głównie w półroczu zimowym. Nie odnotowano typowych wezbrań, a jedynie podwyższone odpływy deszczowo-roztopowe lub deszczowe o zasilaniu podpowierzchniowym i gruntowym. Modelowanie odpływu z tych terenów, w szczególności odpływu wezbraniowego, jest poważnie ograniczone trudnościami w oszacowaniu opadu efektywnego.
  • Szczególnie cenne dla różnorodności biologicznej ekosystemy mokradłowe w LKP Lasy Rychtalskie są zagrożone w stosunkowo nieodległej przyszłości deficytem wody. Szacunkowo można przyjąć, iż po ok.100 latach nastąpi przesuszenie leśnych siedlisk obecnie ocenianych jako mokradłowe. Działając pragmatycznie należałoby dążyć do całkowitego zatrzymania odpływającej z tych terenów wody. Spowolni to nieco proces przesuszania, lecz zatrzymanie niewielkich odpływów z tych terenów (ok.4-5% sumy rocznej opadów) w dłuższym okresie nie będzie w stanie powstrzymać degradacji mokradeł.
  • Przeprowadzone badania chemiczne nie wykazały nadmiernej kumulacji zanieczyszczeń chemicznych w glebie oraz w wodach powierzchniowych i gruntowych LKP Lasy Rychtalskie.
  • Drogi z nawierzchnią gruntową na podłożu bagiennym w okresie całego roku nie spełniały warunków nośności stawianych drogom leśnym. Nośność nawierzchni twardych nie ulepszonych zależała od poziomu lustra wód gruntowych w podłożu.
  • W zakresie oceny wpływu cech pokrycia na odpływ wody z lasu adaptowano model konceptualny SCS-CN do warunków występujących w lasach Europy Środkowej. Prowadzono oceny wpływu rodzaju pokrycia drzewostanowego i stanu, a także scenariuszy zmian pokrycia wynikających z naturalnych procesów dotyczących drzewostanów oraz zdarzeń i procesów o charakterze antropogenicznym. Między innymi rozpatrywano stan historyczny pokrycia wstępujący na przełomie XVIII i XIX wieku, a także zmiany struktury gatunkowej i wiekowej drzewostanu oraz faz rozwojowych, wylesienia i pożary wielkopowierzchniowe. Stwierdzono, że wzrost odpływu powierzchniowego zaznaczał się przy redukcji pokrywy leśnej nawet o ok.10-15%.Z kolei zmiany struktury drzewostanu, między innymi zmiany struktury gatunkowej w przypadku drzewostanów dębowych i sosnowych, nie pociągały za sobą znaczących zmian odpływu w porównaniu ze zmianami udziału pokrycia leśnego w zlewni.
  • Opracowano oryginalną metodę oceny zdolności retencyjnych terenów leśnych, uwzględniającą zatrzymywanie opadu atmosferycznego przez drzewostan oraz glebę. Istota metody sprowadza się do obliczenia dla każdej elementarnej leśnej powierzchni administracyjnej (pododdziału leśnego) wartości jednego parametru – wskaźnika potencjalnej zdolności retencyjnej. Uwzględnia on sumaryczne oddziaływanie takich cech jak: spadek terenu, miąższość gruntów, współczynnik filtracji gleb, odległość od sieci cieków, odległość od wód stojących, dominujące siedlisko leśne, skład gatunkowy, budowa pionowa oraz wiek drzewostanów. Przypisanie poszczególnym komponentom środowiska leśnego kodów liczbowych pozwoliło na przedstawienie obrazu tego środowiska mającego cechy informacji o nowej jakości.
  • Opracowano zalecenia i wytyczne w zakresie stosowania popiołów i mieszanek popiołowo-żużlowych w aspekcie bezpiecznego utrwalania nawierzchni dróg leśnych na podłożach spoistych. Badane mieszanki popiołowo-gruntowe i popiołowo-żużlowo-gruntowe analizowano w wydłużonym okresie pielęgnacji optymalnej, wodnej i mrozowej. Parametry mechaniczne określano wytrzymałościami na ściskanie RC, wskaźnikami nośności CBR i modułami odkształcenia ME. Przepuszczalność wodna gruntów stabilizowanych samym popiołem lotnym malała wraz z dodatkiem stabilizatora i osiągnęła najniższe wskaźniki filtracji k10 w mieszankach, które miały najwyższe parametry nośności. Wodoprzepuszczalność mieszanek popiołowo-żużlowo-gruntowych zwiększała się wraz ze zwiększaniem się udziału żużla paleniskowego oraz malejącą dawką popiołów lotnych. Niemniej stężenia metali ciężkich na odcinkach dróg stabilizowanych popiołem wykazały znikome ilości tych pierwiastków w nawierzchni oraz śladowe w podłożu drogi. Spełnione były więc warunki dopuszczalnych stężeń dla obszarów strefy A.

W Katedrze Inżynierii Leśnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu przeprowadzono także badania, których celem było określenie, ewentualnego wpływu cementowo-gruntowych podbudów drogowych na leśne strefy przydrożne. Kompozyty cementowo-gruntowe to materiał stosowany powszechnie w podbudowach dróg publicznych i leśnych. Do badań wytypowano pięć rodzajów cementu o różnym udziale popiołów lotnych i żużla wielkopiecowego. Ocenę stopnia wymywania związków chemicznych z cementogruntów prowadzono dwukierunkowo: metodami laboratoryjnymi i w terenie. Piasek o znanym składzie chemicznym stabilizowano różnymi cementami. W eluatach określano między innymi stężenie wybranych pierwiastków śladowych oraz stężenie chlorków i siarczanów. Badania terenowe polegały na wykonaniu drogowych odcinków doświadczalnych stabilizowanych testowanymi cementami. Badania terenowe wykazały, że stabilizacja gruntu cementem nie musi prowadzić do niekorzystnych zmian środowiska przydrożnych stref ekotonowych. Przeprowadzone analizy chemiczno- i bioindykacyjne nie wykazały destabilizacji warunków edaficznych ani naruszenia homeostazy leśnych stref ekotonowych. Dzięki procesowi hydratacji cementu nastąpiła immobilizacja szkodliwych związków chemicznych znajdujących się w cementogruncie. Negatywny wpływ budowy drogi na środowisko można ograniczyć, stosując odpowiednie rodzaje cementów, zapewniające szybki przyrost wytrzymałości, dzięki czemu ogranicza się ilość odcieków ze wzmacnianej podbudowy. Odpowiednio dobrana wytrzymałość cementogruntu zmniejsza podatność kompozytu na korozję i zniszczenie oraz ogranicza wypłukiwanie szkodliwych dla środowiska substancji chemicznych. Stabilizację cementem można również stosować do wzmocnienia dróg wykonanych z odpadów przemysłowych (żużla, łupków przywęglowych).Związki metali ciężkich biorących udział w reakcji hydratacji cementu są wiązane chemicznie lub fizycznie w mikrostrukturze kompozytu. Metale mogą być zlokalizowane w porach matrycy, zaadsorbowane na ścianach porów lub chemicznie kompleksowane ze składnikami pasty cementowej. Efektem opisanych powyżej badań było każdorazowo opracowanie stosownych wytycznych dla praktyki leśnej. W rezultacie upowszechniona została bezpieczna metoda wzmacniania gruntów i kruszyw drogowych cementami o różnym składzie chemicznym.

Wymiernym efektem utylitarnym tego okresu badań było pięć patentów przyznanych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej:

  • Czerniak A.(2000): Obudowa techniczno-biologiczna do umacniania i rekultywacji gruntów, zwłaszcza składowisk odpadów. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa dnia 01.03.2000.Nr patentu 178216.
  • Czerniak A.(2000): Sposób rekultywacji gruntów, zwłaszcza o dużym nachyleniu stoków. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa dnia 20.03.2000.Nr patentu 178180.
  • Czerniak A.(2004): Okładzina do rekultywacji gruntów. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa decyzja z dnia 07.07.2004.Nr 330507.
  • Czerniak A.(2004): Gruntowa mata wegetacyjna. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa decyzja z dnia 07.07.2004.Nr 330508.
  • Czerniak A.(2007): Zbrojenie do betonu, patent nr P 351177.Decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 sierpnia 2007 r. Twórca patentu A.Czerniak, Właściciel: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

            W ostatnim blisko 10-letnim okresie (2009-2018) utrzymany został główny kierunek badań dotychczas prowadzonych w Katedrze, jakim jest szeroko rozumiana inżynieria leśna z dwoma zasadniczymi nurtami badawczymi: gospodarką wodną w lasach i infrastrukturą techniczną w lasach – szlaki komunikacyjne.

            Efektem badań z zakresu drogownictwa o charakterze wynalazczym jest „Samoodwadniająca się płyta drogowa, przeznaczona zwłaszcza do budowy dróg śladowych stałych lub tymczasowych” [Autorzy wynalazku: Czerniak A., Ulatowski P.: Zgłoszenie nr: P.426938.Zgłaszający wynalazek: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu i Betard Spółka z o.o. (2018)].

            Badania nad gospodarką wodną w lasach mają docelowo tworzyć bazę dla oceny rozmieszczenia lasów w zlewni w aspekcie jego wpływu na zwiększanie retencji wodnej, ograniczanie erozji i eutrofizacji wód powierzchniowych i gruntowych oraz być podstawą dla wytycznych działań nowych i korekcyjnych w ramach zwiększania lesistości, przebudowy drzewostanów, prac melioracyjnych etc. Podobnie badania nad optymalizacją budowy szlaków komunikacyjnych w lasach mają docelowo wskazać na bezpieczne dla środowiska leśnego technologie i materiały pozwalające zachować potencjał biotyczny lasów i produkcję leśną Oceną w przedsięwzięciach technicznych, prócz oczywistego aspektu ekonomicznego, objęty jest również aspekt ekologiczny.

            Nowym kierunkiem badawczym realizowanym w Katedrze Inżynierii Leśnej jest ekoinżynieria. W ramach tego nurtu trzy osoby zrealizowały doktoraty:

  • Małgorzata Górna – Funkcjonalność przejść górnych dla zwierząt na podstawie monitoringu modelowego obiektu wybudowanego nad drogą krajową nr 5 w Wielkopolskim Parku Narodowym 29 IV 2010
  • Agata Poszyler-Adamska – Brzoza brodawkowata (Betula pendula Roth) jako bioindykator obecności wybranych pierwiastków śladowych w leśnych strefach przydrożnych  22 IX 2010
  • Łukasz Tyburski – Zdarzenia drogowe z udziałem zwierzyny na drogach publicznych  10 XII 2014

            Z tego zakresu realizowano także badania i ekspertyzy, np. przeprowadzono „Ocenę funkcji przyrodniczych terenów pod liniami elektroenergetycznymi i możliwości prowadzenia gospodarki leśnej na tych powierzchniach” (kierownik tematu – A.Czerniak, 2014).

Ważniejsze wyniki badań ostatniego 10-letniego okresu można opisać następująco:

  • Oceniano wpływ warunków związanych z dostępnością różnych form wody na aktywność kambialną dębu szypułkowego w układach gradientowych dolin rzecznych, w których dostępność wody zmienia się przestrzennie oraz w różnych horyzontach czasowych. W warunkach hydroklimatycznych występujących w lasach dolin rzecznych przestrzennie i czasowo zmienna siła oddziaływania reżimu rzecznego różnicuje rytm przyrostowy (szerokość przyrostów rocznych).Strefowość reakcji przyrostowych w zakresie wykorzystania przez drzewa różnych form dostępnej wody (pochodzącej z lokalnych opadów, opadów w zlewni/przepływów) oraz w zakresie podatności na suszę zaznacza się w ten sposób, że zasadniczo można wyróżnić dwie strefy tj. Strefę silnej reakcji przyrostowej na charakterystyki hydroklimatyczne i dużej podatności na susze (obszary bardziej wyniesione terasy zalewowej i pierwszej terasy nadzalewowej) oraz strefę, w której charakterystyki hydroklimatyczne nie są czynnikami ograniczającymi dla przyrostu radialnego drzew (obszary mniej wyniesione terasy zalewowej).Strefowość ta może być wykorzystywana do indykowania warunków wzrostu drzew i ich podatności na suszę, siły oddziaływania rzeki oraz czynników antropogenicznych na ekosystemy leśne doliny rzecznej występujących obecnie a także przeszłości.
  • Opracowano i wdrożono nowe technologie konstrukcji drogowych dla Lasów Państwowych oraz wytyczne i instrukcje z zakresu budowy dróg leśnych.
  • Stworzono metodykę optymalizacji leśnej sieci drogowej dla Lasów Państwowych.
  • Opracowano wytyczne o formalnoprawnych uwarunkowaniach prowadzenia inwestycji drogowych w lasach.
  • Opracowano i wdrożono metody monitoringu przejść dla zwierząt oraz techniczno-biologicznych rozwiązań ułatwiających migrację i zachowanie różnorodności biologicznej w sąsiedztwie szlaków komunikacyjnych (nagroda Ministra Środowiska za szczególne osiągnięcia naukowo-badawcze w zakresie ochrony, kształtowania i użytkowania środowiska i jego zasobów, 2011).
  • Opracowano i zweryfikowano metody oceny dostosowania parametrów dojazdów pożarowych i punktów czerpania wody w lasach do aktualnych wymagań pojazdów ratowniczo-gaśniczych oraz technik i technologii gaszenia pożarów lasów.
  • Badania w zakresie oddziaływania infrastruktury technicznej w lasach na stosunki wodne obejmowały m.in.: analizę trendów czasowych zmian stanów wód gruntowych i uwilgotnienia w glebach, jako podstawy oceny zasadności budowy, rozbudowy, modernizacji urządzeń i budowli hydrotechnicznych, ocenę ilości wód dyspozycyjnych dla celów gospodarczych, np. do zasilania urządzeń nawadniających w szkółkach leśnych, prognozowanie wpływu stosunków wodnych w lasach na siedliska, w szczególności na siedliska wilgotne, mokradłowe, określanie przyrostów radialnych w drzewostanach jako funkcjonalnie związanych z warunkami hydrometeorologicznymi, szacowanie udziału żeremi bobrowych w małej retencji wodnej w lasach.

Ważnym elementem strategii działania Katedry jest współpraca z Lasami Państwowymi. W latach 2014-2017 realizowano temat pt. Planowanie sieci dróg leśnych i składnic oraz optymalizacja wskaźników gęstości dróg leśnych dla różnych terenów Polski. Usługę badawczą wykonano na podstawie umowy nr OR-2717-19/14 pomiędzy Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych w Warszawie a Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu. Efekty tych badań to:

  • Opracowanie ogólnej metodyki wykonywania operatów drogowych;
  • Analiza udostępnionych danych z SILP w zakresie istniejącej sieci drogowej Lasach Państwowych;
  • Zdefiniowanie istotnych czynników wpływających na optymalizację leśnej sieci drogowej w Polsce;
  • Określenie wskaźników gęstości dróg leśnych, z uwzględnieniem dojazdów pożarowych, we wszystkich nadleśnictwach w kraju na podstawie udostępnionych danych z Systemu Informatycznego Lasów Państwowych (SILP);
  • Porównanie rzeczywistych wskaźników gęstości dróg głównych i bocznych uzyskanych na podstawie dotychczas wykonanych przez BULiGL operatów drogowych i aktualnych danych z SILP z obecnie obowiązującymi wskaźnikami (pogrupowanymi w ramach krain przyrodniczo-leśnych) oraz z wymogami przeciwpożarowymi zawartymi w wytycznych do prowadzenia robót drogowych w lasach z 2013 r.(Czerniak i in.2013);
  • Ocena funkcjonowania i przydatności przejściowych i stałych składnic, w wybranych nadleśnictwach, w uzależnieniu od warunków terenowych oraz stopnia mechanizacji prac;
  • Zdefiniowanie potrzeb i korzyści wynikających z budowy składnic przeładunkowych przy głównych drogach wywozowych, ze szczególnym uwzględnieniem podwyższenia rentowności;
  • Opracowanie wskazań dotyczących usprawnienia procesu zrywki, ze szczególnym uwzględnieniem unowocześnienia tej czynności (przy uwzględnieniu poprawiającego się stanu technicznego głównych dróg wywozowych) i maszyn zrywkowych;
  • Wytypowanie dróg strategicznych w poszczególnych dyrekcjach regionalnych;
  • Przeprowadzenie analiz zebranych danych i wykonanie zestawień optymalnych wskaźników gęstości dróg leśnych dla różnych regionów Polski z uwzględnieniem specyficznych warunków prowadzenia gospodarki leśnej w zróżnicowaniu na zaawansowanie wykorzystania specjalistycznego sprzętu w pracach pozyskaniowych i zrywkowych.

Obecnie zajęcia dydaktyczne prowadzone w Katedrze Inżynierii Leśnej obejmują następujące przedmioty: Inżynieria leśna, Geodezja leśna, Hydrologia, Inżynieria ekologiczna, Technologie informatyczne, Przejścia dla zwierząt, Łowiecka infrastruktura techniczna, Informatyka stosowana w leśnictwie oraz Praktyczna ochrona przyrody. Katedra prowadzi studia podyplomowe z zakresu inżynierii leśnej oraz szkolenia i kursy z tej tematyki.

Katedra Inżynierii Leśnej była organizatorem lub współorganizatorem wielu konferencji, seminariów i szkoleń. Znaczące wydarzenie podsumowujące działania Katedry w zakresie drogownictwa leśnego odbyło się 9 V 2018 r.– Leśny Kongres Drogowy „Kierunki działań Lasów Państwowych w zakresie drogownictwa leśnego i przedsięwzięć wspólnych z samorządami”. W kongresie udział brało ponad 400 osób. Organizatorami Kongresu były Lasy Państwowe i Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. Wydarzenie patronatem objął Minister Środowiska. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego i głównym pomysłodawcą był prof. dr hab. inż. Andrzej Czerniak, kierownik Katedry Inżynierii Leśnej UPP.W kongresie wzięli udział przedstawiciele Sejmu RP, władze samorządowe, dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych, naukowcy, nadleśniczowie i inni pracownicy sektora leśnego, publicznego i prywatnego zajmujący się infrastrukturą leśną.